We leven in een maatschappij die vooral gericht is op denken. We analyseren, verklaren, praten en zoeken oplossingen met ons hoofd. Maar ons lichaam heeft een eigen geheugen. Elke ervaring die we meemaken – groot of klein, fijn of pijnlijk – wordt ook lichamelijk geregistreerd.

Wanneer we stress ervaren, schakelt ons zenuwstelsel over op overleven. Ons hart gaat sneller kloppen, spieren spannen zich aan, onze ademhaling verandert en we maken stresshormonen aan. Dat is een prachtig mechanisme, want het helpt ons om met gevaar om te gaan.

Het probleem ontstaat wanneer die spanning niet volledig wordt ontladen.

Ons lichaam is ontworpen om periodes van inspanning af te wisselen met herstel. Maar in onze moderne wereld blijven we vaak doorgaan. We zitten veel, zijn continu bereikbaar, ervaren mentale druk en gunnen onszelf nauwelijks de tijd om echt te herstellen. Ons zenuwstelsel blijft daardoor regelmatig in een staat van paraatheid hangen.

De gevolgen daarvan zien we overal om ons heen:

• slecht slapen;

• chronische vermoeidheid;

• onrust;

• angstklachten;

• prikkelbaarheid;

• lichamelijke pijn;

• een gevoel van altijd “aan” staan.

Inmiddels weten we dat chronische stress niet alleen invloed heeft op onze mentale gezondheid, maar op ons hele systeem: onze hormonen, ons immuunsysteem, onze darmen, ons herstelvermogen en zelfs ons vermogen om ons verbonden en veilig te voelen.

Wat is TRE eigenlijk?

TRE is ontwikkeld door traumadeskundige David Berceli. De methode bestaat uit een aantal eenvoudige oefeningen die bepaalde spiergroepen vermoeien, met name rondom de benen, het bekken en de heupen. Vervolgens ontstaat er een natuurlijk trilmechanisme in het lichaam, zogenaamde neurogene tremoren.

Dat klinkt misschien vreemd, maar eigenlijk is het heel natuurlijk.

Kijk maar eens naar dieren in de natuur. Een antilope die ontsnapt aan een roofdier, schudt na afloop letterlijk de spanning van zich af. Daarna graast het dier weer rustig verder alsof er niets gebeurd is. Het zenuwstelsel heeft zichzelf gereguleerd.

Wij mensen zijn die natuurlijke reactie grotendeels verleerd. We houden ons groot. We zetten door. We onderdrukken. We slikken emoties weg. We blijven functioneren.

Ons lichaam doet echter nog steeds wat het al duizenden jaren doet: het probeert spanning te reguleren.

TRE geeft daar als het ware weer toegang toe.

De psoas, onze overlevingsspier

Binnen TRE wordt veel gesproken over de psoas, een diepe spier die de wervelkolom met de benen verbindt. Deze spier speelt een belangrijke rol bij onze houding en beweging, maar is ook nauw betrokken bij de vecht-, vlucht- en beschermingsreacties van het lichaam.

Hoewel er wetenschappelijk nog geen bewijs is dat trauma letterlijk in de psoas wordt opgeslagen, zien we wel dat chronische stress zich vaak uit in verhoogde spierspanning, juist in dit gebied.

Misschien herkennen veel mensen dat wel.

Een gespannen buik.

Een strakke onderrug.

Moeite hebben om echt te ontspannen.

Alsof je lichaam altijd een beetje “aan” blijft staan.

Mijn eigen ervaring

Ik ging mijn eerste TRE-sessie in zonder verwachtingen. Misschien zouden er emoties komen. Misschien verdriet. Misschien oude spanning. Maar wat er gebeurde, verraste me volledig.

Mijn lichaam begon te trillen. Eerst zachtjes, daarna wat sterker. Ik liet het gebeuren en merkte dat ik steeds dieper kon ontspannen. En toen gebeurde er iets bijzonders. Ik voelde verwondering. Een diepe, bijna kinderlijke nieuwsgierigheid.

Daarna kwam er vreugde. En vervolgens een intens gevoel van plezier. Ik begon van binnen te glimlachen. Er was lichtheid. Ruimte. Speelsheid. Ik voelde me levend. Het was alsof mijn hele zenuwstelsel zich herinnerde dat het niet alleen stress en pijn kan dragen, maar ook veiligheid, blijdschap en levenslust. Het was magisch.

En misschien was dat wel de grootste verrassing van allemaal.

Ons zenuwstelsel bewaart niet alleen pijn

Wanneer we het hebben over spanning en trauma, richten we ons vaak op de zware emoties. Op verdriet, angst, boosheid en verlies.

Maar ons zenuwstelsel slaat alles op. Ook de mooie momenten. Ook de momenten waarop we ons veilig voelden. Ook verbinding, liefde, plezier en verwondering. Misschien zijn die ervaringen soms alleen wat dieper begraven onder lagen van stress, verantwoordelijkheden en een leven dat voortdurend doorgaat.

Mijn ervaring met TRE liet me zien dat ontladen niet per definitie betekent dat er eerst iets zwaars naar boven moet komen. Soms opent het lichaam juist een deur naar iets heel anders. Naar lichtheid. Naar speelsheid. Naar dat gevoel van thuiskomen in jezelf.

Wat zegt de wetenschap?

De wetenschap rondom TRE staat nog in de kinderschoenen. Er zijn kleine onderzoeken die laten zien dat de methode mogelijk kan bijdragen aan:

• vermindering van stress;

• betere slaap;

• meer ontspanning;

• een verbeterd gevoel van welzijn;

• meer lichaamsbewustzijn.

Maar er is ook nog veel dat we niet weten.

Kunnen neurogene trillingen trauma daadwerkelijk verwerken? Hoe beïnvloeden ze precies ons autonome zenuwstelsel? Welke mensen hebben er het meeste baat bij?

Dat zijn vragen waar onderzoekers nog volop mee bezig zijn.

Wat inmiddels wel steeds duidelijker wordt, is dat herstel niet alleen via praten verloopt. Het lichaam speelt een veel grotere rol in gezondheid en veerkracht dan we jarenlang hebben gedacht.

De wijsheid van het lichaam

Hoe ouder ik word en hoe meer ik werk met gezondheid, leefstijl en de verbinding tussen lichaam en geest, hoe meer respect ik krijg voor de intelligentie van ons lichaam.

Ons lichaam is niet kapot. Het probeert ons voortdurend te beschermen. Het probeert evenwicht te vinden. Het zoekt steeds opnieuw naar veiligheid en herstel. Soms hebben we alleen een ingang nodig om weer te luisteren. Voor mij was TRE zo’n ingang. Een herinnering dat er onder alle lagen van spanning niet alleen onverwerkte emoties kunnen liggen, maar ook iets anders.

Vreugde.

Verwondering.

Levensenergie.

Misschien zelfs een stukje van wie we werkelijk zijn. En soms begint die reis heel eenvoudig…

Met een trilling.